خاطرات مدیر مدرسه جانبازان82تا1386

گزارش از: خاطره غفاري فرخ زاد
اضطراب، احساسي ناخوشايندي است كه با نشانه‌هايي چون تنش، وحشت و دلهره همراه است.

يكي‌از اضطرابهاي معمول، اضطراب تحصيلي است كه با فرارسيدن فصل امتحانات فزوني مي‌يابد، گاه اين اضطراب از طريق معلمان و والدين به دانش‌آموزان منتقل مي‌شود.

وقتي دانش‌آموز نسبت به كارآمدي عملكرد، توانايي و استعداد خود در شرايط آزمون و يا هر مورد ارزشيابي ديگر دچار نگراني و ترديد مي‌شود، مضطرب شده است.

دانش‌آموز مضطرب سر جلسه امتحان به جاي آنكه وقت‌و تمركز خود را صرف پاسخ دادن به سوالات كند وقت خود را با افكار نامربوط و ناخواسته‌اي كه بيشتر در مورد آزمون و پيامدهاي ناخوشايند آن است صرف مي‌كند.

دانش‌آموز مضطرب نه تنها در موقعيت آزمون بلكه، هنگام مطالعه و قبل از امتحان نيز به پيامدهاي منفي فكر مي‌كند و مرتب با اين افكار اضطراب خود را تشديد مي‌كند و از انجام وظايف تحصيلي خود دور مي‌ماند.

اضطراب، حافظه و توانايي ذهن را كاهش مي‌دهد پس بايد راههاي كاهش آن را شناخت و از آنها سود برد.

يك روان درمانگر در ابن زمينه گفت: وجود مقدار كمي اضطراب در مورد امور مدرسه و انجام تكاليف ضروري است و موجب احساس مسوليت و برنامه‌ريزي مي‌شود.

"اردشير ياراحمدي" عوامل ايجاد اضطراب را شامل فردي- شخصيتي، اجتماعي آموزشگاهي و خانوادگي عنوان كرد.

اين روان درمانگر، داشتن عزت نفس بالا، تواناييهاي شخصيتي، آگاهي و تمركز، ارزيابي صحيح شناختي، روشهاي درست مطالعه و انتظارات دانش‌آموزان را از جمله موارد مرتبط با عوامل فردي و شخصيتي عنوان كرد.

ياراحمدي با اشاره به انتظارات معقول معلمان و تاكيد بر رقابت سالم در رابطه با عوامل اجتماعيآموزشگاهي افزود: بايد بدانيم رقابت به معني نادرست آن يعني صعود يكي و سقوط ديگري كه غالبا" داراي پيامدهاي منفي و عوارض زيان بار است، پس رقابتي كه در آن مشاركت و همكاري نيست زمينه ساز ايجاد اضطراب است.

وي اظهار داشت: چرا بايد دانش‌آموزان را به جدال و ستيزي هدايت كنيم كه عاقبت آن بروز اختلالات روانيرفتاري براي دانش آموزان باشد.

ياراحمدي گفت: انتظارات نابجاي معلمان‌و شناخت نداشتن آنان از تواناييها و استعدادهاي دانش‌آموزان مي‌تواند منجر به فشار رواني و در نتيجه ايجاد اضطراب در دانش آموز شود.

اين روان درمانگر در رابطه با تاثير نظام آموزشي حاكم بر مدارس درايجاد اضطراب در دانش آموزان گفت: افزايش تعداد پايه‌هاي تحصيلي، رابطه مستقيم با اضطراب دانش‌آموزان دارد.

ياراحمدي ادامه داد: شيوه برخورد معلمان و ارزش بيش از حد قائل شدن براي امتحانات و تاثير سرنوشت‌سازي كه برخي امتحانات در زندگي فرد دارد مي‌تواند در اضطراب امتحان موثر واقع شود.

وي تصريح كرد: اگر نظام آموزشي خواهان افرادي سالم از نظر رواني در جامعه است بايد تغييراتي در نوع انتظارات خود از دانش‌آموزان بوجود آورد، شيوه امتحانات را تا حدودي تغيير دهد و نوع آزمونها را با توجه به پايه‌هاي تحصيلي، سن دانش‌آموز و حتي تواناييها و علايق آنها طراحي كنند.

اين روان درمانگر اضافه كرد: موقعيت و مراقبان امتحان نيز در ايجاد اضطراب بي‌تاثير نيستند.

اين كارشناس اظهار داشت: زماني كه دانش‌آموزان در يك موقعيت و مكان امتحاني ناآشنا و نامناسب ازنظر نور و صدا، حرارت و تهويه نامناسب قرار مي‌گيرند اضطراب آنها افزايش و عملكرد آنها در آزمون كاهش مي‌يابد.

وي گفت: وقتي مراقبان با بدگماني و سوء‌ظن به دنبال افراد متقلب باشند اين رفتار آثار سوء‌يي بر شخصيت دانش‌آموزان به جا مي‌گذارد.

ياراحمدي، شيوه‌هاي تربيتي والدين انتظارات پدران و مادران، جو عاطفي حاكم برخانواده، ويژگي‌هاي شخصيتي والدين و طبقه اقتصادي اجتماعي والدين را از جمله عوامل خانوادگي موثر در اضطراب ذكر كرد.

وي در اين زمينه اظهار داشت: معمولا" والديني كه از شيوه‌هاي آمرانه و مستبدانه براي تربيت فرزندان خود استفاده مي‌كنند و خشك و غير قابل انعطاف هستند، اضطراب بيشتري به فرزندان خود القا مي‌كنند.

اين كارشناس تصريح كرد: در صورتي كه جو عاطفي خانواده متشنج و مسموم باشد توانايي تمركز ذهن فرزندان كاهش مي‌يابد و رفتار آنها دچار اختلال مي‌شود.

ياراحمدي درمورد راهبردهاي كاهش اضطراب در دانش‌آموزان گفت: هدف امتحان بايد ارزيابي آموخته‌هاي دانش‌آموزان باشد و نمره ملاك كافي نيست، محيط خانه و خانواده بايد به دور از هر گونه تنش‌هاي عاطفي و مشاجرات باشد، از ايجاد رقابت ناسالم در ميان دانش‌آموزان اجتناب كنيم، فضاي حاكم بر جلسه امتحان دوستانه، غيررسمي و طبيعي جلوه كند.

وي افزود: متناسب بودن زمان آزمونها با تعداد سوالات، مطرح كردن سوالات مطابق با توان ذهني دانش‌آموز، دور كردن ترس از شكست در دانش آموز، اجتناب از مقايسه كردن دانش آموزان با يكديگر، آموزش روشهاي صحيح مطالعه و فكر نكردن دانش‌آموز به جنبه منفي آزمون از ديگر راهبردهاي كاهش اضطراب در دانش‌آموزان است