امتحانات
بسمه تعالي
روز دوم ارديبهشت جلسه اي در يكي از مدارس طرح آي تي شهر
خمين با مديران طرح آي تي داشتيم يكي از دلايلي كه مديران طرح
در مقطع راهنمايي تحصيلي در مورد عدم پيشرفت و توقف طرح و
كلاسهاي رايانه در بعد از عيد در مدارس خويش اظهار مي نمودند
بحث امتحانات و تعطيل شدن كارگاه بعد از عيد جهت برگزاري
امتحانات و تشكيل كلاسهاي جبراني جهت بالا بردن نمرات امتحاني
دانش آموزان بود براي من از همان روز يا بهتر بگويم از سالهاي
قبل هميشه اين سئوال بوده و هست كه چرا امتحانات و ارزشيابي كه
بايد باعث پيشرفت كيفي شود مانع بزرگي بر سر راه پيشرفت كمي
و كيفي دانش آموزان گرديده امروز صبح در مدرسه آئين نامه
برگزاري امتحانات مقطع عمومي(ابتدايي و راهنمايي) را يكبار
ديگر كامل مطالعه كردم تا شايد نكات جالبي در زمينه كيفيت
بخشي در اين قانون پيدا كنم يك نكته كه به نظر من از لابلاي
اين قانون درماده شماره ( ) داخل پرانتز درج شده بود موضوع
20نمره كتبي و 20نمره ارزشيابي مستمر بود كه اين 20نمره
كلاسي را معلم مي تواند حداقل 5نمره اختصاص دهد به مسائل
كاربردي و كاربرد درس مربوطه در زندگي و درس
من 4سال است مدير مدرسه هستم در اين چهار سال نديدم
همكاري بحث اين نوع ارزشيابي و كاربرد آموزش در زندگي
را خيلي جدي بگيرد و در اصل نوع ارزشيابي مدارس ما كه
در طول سال تحصيلي برگزار مي شود مشابه ارزشيابي كتبي
پايان سال تحصيلي مي باشد يعني باز برمي گرديم به اصل
معروف نتيجه نگري در يك سال يك معلم تمام زحمت خود
را مي كشد تا آخر سال نتيجه نمره يا معدل خوب يا درصد قبولي
بالا ارائه دهد به طور فرض حتي در مدارس خاص ما هم اگر
صحبت از برنامه اضافه مي شود تمركز بيشتر بر حل كردن
تعداد بيشتري نمونه سئوال مي باشد و اصلا از آموزش بيشتر
و با امكانات بيشتر خبري نيست
-در سيستم ارزشيابي فعلي آيا عيب از قانون و نداشتن
آئين نامه مدون است ؟يا برداشت غلط و يا ندانستن قانون ؟
-در بالا سه سئوال در يك سئوال مطرح گرديده
-مشكل قانون :همانطور كه در بالا اشاره شد در قانون
فعلي ارزشيابي اين مسئله تا 50در صد حل شده و همانطور
كه در رسانه ها اعلام نمودند از سال تحصيلي آينده (86-1385)
ارزشيابي نهايي سوم راهنمايي به 10نمره تقليل مي يابد و در
اصل در حدود 75در صد نمره در دست معلم قرار مي گيرد البته
در كلاسهاي ابتدايي و سال اول و دوم راهنمايي فعلي 100درصد
نمره در دست معلم است پس مامي توانيم بگوئيم قانون گذار
قسمت عمده اي از اين مسئله را درقانون آئين نامه امتحانات
سال 1380و قبل از آن حل نموده
-بحث بعدي ندانستن قانون يا برداشت اشتباه از قانون فعلي است
همكاران تقريبا بالتفاق به قانون فعلي آگاهي دارنديادم است در
سال اول اجراي اين قانون از دانش آموزان جزوات زيادي يا بهتر
بگويم تحقيق مي خواستند در صورتي كه دانش آموز به اصول
اوليه تحقيق نويسي آشنا نبودندو خانواده ها هم آموزش نديده
بودند
و بعد دوباره به روش قديمي بازگشتند و به روش ستني سعي
كردند همان روش و عادت گذشته را تكرار كنند و در عمل از قانون
5نمره فعاليت خارج كلاس اثري جز در خود آئين نامه امتحانات
وجود خارجي ندارد حتي من بارها در دفتر كلاس دبيران دقت كرده
ام و كمتر دبيري را ديده ام كه نمره فعاليتهاي خارج كلاسي را
درج نموده باشدكه البته به نظر من اين خود مي تواند به عنوان
يك مسئله از طرف شوراي تحقيقات سازمان آموزش و پرورش
مورد تحقيق قرار گيرد(آيا بند آئين نامه امتحانات به صورت
صحيح به اجرا در آمده يا نه و علل و عوامل به اجرا در نيامدن
صحيح اين بند چه بوده است )
سئوال 2:آيا سيستم ارزشيابي برمبناي 20نمره پاسخ گوي
مشكلات و افت تحصيلي در آموزش و پرورش مي باشديا
بايد روش ديگري را جايگزين نمود ؟
يك مدرسه را در نظر بگيريد كه تمام دانش آموزان معدل بين
17الي 20داشته باشند در سيستم فعلي دانش آموز شاگرد اول
معدل 20دارد در اين آموزشگاه فرضي معدل 90/19شاگرد دوم
وهمينطور الي معدل 17كه شاگرد آخر كلاس مي باشد در صورتي
كه در خارج از اين مدرسه فرضي دانش آموز با معدل 17نمره
عالي محسوب خواهد شد ولي با تمام زحماتي كه اين دانش آموز
كشيده است در اين آموزشگاه جزو تنبل ترين و مي توان گفت از
نظر رواني نوعي احساس شكست دارد
يك پيشنهاد اين است كه نمرات به صورت طيفي يعني دانش
آموزان در چهار گروه يا طيف (عالي- خوب- متوسط –بد) قرار
گيرند در اين صورت اگر دانش آموزان نمره 16الي 20را نمره
عالي در نظر بگيريم تمام دانش آموزان مدرسه فرضي جزو
دانش آموزان عالي قرار مي گيرند و براي پيدا كردن بهترينها
يا چند نفر اول مي توان مسابقه اي برگزار كرد و دانش آموزان
اول تا سوم را در اين مسابقه انتخاب نمود ولي به ساير
دانش آموزان هم در كارنامه ذكر شود دانش آموز ممتاز
گروه دومي را در نظر بگيرد كه اگر نمره 8الي 12را جزو
دانش آموزان متوسط در نظر بگيريم در سيستم فعلي نمره گذاري
دانش آموزان 8الي 10بيشتر جزو دانش آموزان ضعيف و مردود
محسوب مي گردند كه لطمات جبران ناپذيري از نظر رواني و
اجتماعي به اين دانش آموزان وارد مي گردد در صورتي كه با
كمي تفاوت دانش آموزان هم طيف ايشان با نمره 10قبول
مي شوند در صورت جايگزيني 4طيف(عالي – خوب – متوسط – ضعيف)
نمره دانش آموزان 8الي 12نمره قبولي را كسب مي نمايند ضمنا
در اين چهار طيف طبقه بندي دانش آموزان هم كاري ساده
مي شودو هم در يك طبقه بندي ساده مي توان به راحتي
دانش آموزان كوشا و ساعي را تشويق نمود و همچنين
دانش آموزان ضعيف را شناسايي و براي ايشان كلاسهاي
جبراني تشكيل داد
همچنين نتيجه گرايي باعث مي گردد دانش آموز ضعيف فقط با
كمي زيركي به راحتي با تقلب در امتحانات آخر سال نمره قبولي
را كسب نمايد بدون اين كه نتيجه قابل قبولي در طول سال تحصيلي
از خود نشان داده باشند وهمچنين در قانون فعلي ارزشيابي به
كيفيت آموزش بهاي چنداني داده نمي شود يادم است در يكي از
روزنامه هاچند سال پيش خواندم نوشته بود در يك تست خلاقيت
سنج خلاق ترين دانش آموز تهراني دانش آموز سال سوم رياضي
فيزيك با معدل 5/9بود ما به راحتي مي توانيم با تعويض سيستم
نمره گذاري و با آموزش بيشتر به معلمين در مورد سيستم
ارزشيابي و آشنا كردن بيشتر همكاران با سيستمهاي فعلي
ارزشيابي در ساير كشورها جلوي مردودي تعداد زيادي از
دانش آموزان و اتلاف وقت و هزينه بسياري را در آموزش
و پرورش بگيريم همچنين معلمين را از نتيجه نگري به سمت
كيفيت بخشي به آموزش سوق دهيم در اين صورت هم براي
معلم و دانش آموز كلاس درس شيرين تر و جذاب تر مي شود
و هم هزينه رواني و اقتصادي و اجتماعي شكستهاي فعلي در
آموزش و پرورش بسيار كمتر مي شودضمنا آموزش و پرورش
با سيستم فعلي ارزشيابي نو عي از بين بردن خلاقيت و نو آوري
مي باشد و امكان استفاده از امكانات پيشرفته در اين سيستم
ارزشيابي وجود نداردبه اميد روزي كه با تدوين قانوني مدون و
با آموزش بيشتر و ايجاد انگيزه در بين همكاران از آموزشي
با كيفيت برتر و با حداكثر كارايي و كار آفريني در بين فارغ
التحصيلان مدارس باشيم
سيد محسن رضائي
كارشناس ارشد علوم تربيتي
وبلاگ مدرسه بسوی آینده درخشان و ایران سالم و شاد سال ایران پیشرو آموزش پیشرفته و مترقی اسلامی و ایرانی برای جوان ایرانی برای خانواده ایرانی وبرای نو جوان حاشیه نشین شهرها درقلمرو عدالت اجتماعی و اصلاحات مترقی در آموزش و پرورش ما